რას ეძებ?

მეცნიერება საინტერესო

დედამიწაზე სიცოცხლის ქიმიური და ატომური შემადგენლობა

დედამიწაზე სიცოცხლის ქიმიური და ატომური შემადგენლობა

დედამიწაზე არსებული სიცოცხლის მრავალფეროვნების მიუხედავად, ცოცხალი ორგანიზმების უმეტესობა რამდენიმე ძირითად ქიმიურ ელემენტს ეყრდნობა. სწორედ ეს ელემენტები ქმნის ცილებს, ცხიმებს, ნახშირწყლებს, დნმ-სა და რნმ-ს — იმ ნივთიერებებს, რომელთა გარეშეც სიცოცხლე ვერ იარსებებდა.

ადამიანის ორგანიზმის მასის უდიდეს ნაწილს ოთხი ელემენტი შეადგენს: ჟანგბადი, ნახშირბადი, წყალბადი და აზოტი. მათი საერთო წილი, გამოყენებული მონაცემებისა და შეფასების მეთოდის მიხედვით, დაახლოებით 96–97%-ია. დანარჩენი ნაწილი მოიცავს კალციუმს, ფოსფორს, კალიუმს, გოგირდს, ნატრიუმს, ქლორს, მაგნიუმსა და სხვა ელემენტებს.

1. ოთხი ძირითადი ელემენტი ადამიანის ორგანიზმში

ადამიანის სხეულის ქიმიური შემადგენლობა შეიძლება დაახლოებით ასე წარმოვადგინოთ:

  • ჟანგბადი (O — Oxygen): სხეულის მასის დაახლოებით 61–65%.
  • ნახშირბადი (C — Carbon): დაახლოებით 18–23%.
  • წყალბადი (H — Hydrogen): დაახლოებით 10%.
  • აზოტი (N — Nitrogen): დაახლოებით 2.5–3.3%.

ეს მაჩვენებლები მიახლოებითია და დამოკიდებულია ადამიანის ასაკზე, სხეულის შემადგენლობასა და გამოყენებულ საცნობარო მონაცემებზე. მაგალითად, 70 კილოგრამიანი ადამიანის ელემენტური შემადგენლობის ერთ-ერთ გავრცელებულ შეფასებაში ჟანგბადზე სხეულის მასის 61%, ნახშირბადზე 23%, წყალბადზე 10%, ხოლო აზოტზე 2.6% მოდის. <Cite refs={[“turn566470search35″,”turn566470search3”]}/>

რამდენ ატომს შეიცავს ერთი გრამი თითოეული ელემენტი?

ატომები იმდენად მცირე ნაწილაკებია, რომ ერთ გრამ ნივთიერებაშიც კი მათი წარმოუდგენლად დიდი რაოდენობაა. ატომების რაოდენობა დამოკიდებულია როგორც ნივთიერების მასაზე, ისე კონკრეტული ელემენტის ატომურ მასაზე.

ქვემოთ მოცემულია დაახლოებით რამდენ ატომს შეიცავს ერთი გრამი სუფთა ელემენტი:

  1. ჟანგბადი (O) — დაახლოებით (3.76 \times 10^{22}) ატომი.
  2. ნახშირბადი (C) — დაახლოებით (5.02 \times 10^{22}) ატომი.
  3. წყალბადი (H) — დაახლოებით (5.97 \times 10^{23}) ატომი.
  4. აზოტი (N) — დაახლოებით (4.30 \times 10^{22}) ატომი.

ამ გამოთვლების საფუძველია ავოგადროს მუდმივა — დაახლოებით (6.022 \times 10^{23}) ნაწილაკი ერთ მოლში. რიცხვები მიღებულია ელემენტების საშუალო ატომური მასების გამოყენებით.

რა არის სექსტილიონი, კვინტილიონი და კვადრილიონი?

დიდი რიცხვების წარმოსადგენად გამოიყენება სპეციალური სახელები:

  • სექსტილიონი — (10^{21}), თუ გამოიყენება გრძელი სკალა, რომელიც ქართულ ტექსტში მოყვანილ განმარტებას შეესაბამება.
  • კვინტილიონი — (10^{18}).
  • კვადრილიონი — (10^{15}).

მნიშვნელოვანია, რომ დიდი რიცხვების სახელები სხვადასხვა ენასა და რიცხვთა დასახელების სისტემაში ყოველთვის ერთსა და იმავე ხარისხს არ აღნიშნავს. ამიტომ მეცნიერულ ტექსტებში ყველაზე ზუსტი ფორმაა ათის ხარისხის გამოყენება.

2. რამდენ ატომს შეიცავს 70 კილოგრამიანი ადამიანის სხეული?

წარმოვიდგინოთ ზრდასრული ადამიანი, რომლის წონა 70 კილოგრამია. ზემოთ მოყვანილი მიახლოებითი პროცენტების გამოყენებით, მისი სხეულის ელემენტური შემადგენლობა ასე გამოიყურება:

ელემენტისხეულის მასის წილიმასა 70 კგ-ზე
ჟანგბადი61%42.7 კგ
ნახშირბადი23%16.1 კგ
წყალბადი10%7 კგ
აზოტი2.6%1.82 კგ
კალციუმი1.4%980 გ
ფოსფორი1.1%770 გ
გოგირდი0.20%140 გ
კალიუმი0.20%140 გ
ნატრიუმი0.14%98 გ
ქლორი0.12%84 გ
მაგნიუმი0.027%დაახლოებით 19 გ

მონაცემები მიახლოებითია; ცხრილში მოყვანილი ელემენტები სხეულის მთელ შემადგენლობას არ მოიცავს. <Cite refs={[“turn566470search35″,”turn566470search3”]}/>

70 კილოგრამიანი ადამიანის ორგანიზმში ატომების საერთო რაოდენობა დაახლოებით (7 \times 10^{27})-ს აღწევს. ეს არის 7-ისა და ათის 27-ე ხარისხის ნამრავლი — წარმოუდგენლად დიდი რიცხვი, რომლის სრულად ჩაწერაც ყოველდღიურ პრაქტიკაში საჭირო არ არის. <Cite refs={[“turn566470search7″,”turn566470search40”]}/>

საინტერესოა, რომ სხეულის მასით ყველაზე გავრცელებული ელემენტი აუცილებლად არ არის ატომების რაოდენობით ყველაზე გავრცელებულიც. მაგალითად, წყალბადის ატომები ძალიან მსუბუქია, ამიტომ მათი წილი ატომების საერთო რაოდენობაში გაცილებით მეტია, ვიდრე სხეულის მასაში.

3. დანარჩენი ელემენტები — მცირე რაოდენობა, დიდი მნიშვნელობა

ადამიანის ორგანიზმის ქიმიური შემადგენლობა მხოლოდ ოთხი ძირითადი ელემენტით არ შემოიფარგლება. შედარებით მცირე რაოდენობით არსებული მინერალები და მიკროელემენტები აუცილებელია ძვლების სიმტკიცისთვის, ნერვული სისტემის მუშაობისთვის, უჯრედული ენერგიის წარმოქმნისა და სხვა სასიცოცხლო პროცესებისთვის.

კალციუმი (Ca)

კალციუმი ზრდასრული ადამიანის სხეულის მასის დაახლოებით 1–1.5%-ს შეადგენს. 70 კილოგრამიან ადამიანში მისი რაოდენობა დაახლოებით 0.7–1.05 კილოგრამის ფარგლებში შეიძლება იყოს.

კალციუმის უდიდესი ნაწილი ძვლებსა და კბილებშია თავმოყრილი. ამასთან, ის მონაწილეობს კუნთების შეკუმშვაში, ნერვული იმპულსების გადაცემასა და სისხლის შედედებაში.

ფოსფორი (P)

ფოსფორი სხეულის მასის დაახლოებით 1%-ს შეადგენს. კალციუმთან ერთად ის ძვლებისა და კბილების მინერალურ საფუძველს ქმნის.

ფოსფორი ასევე შედის დნმ-ისა და რნმ-ის შემადგენლობაში. ადენოზინტრიფოსფატი (ATP), რომელიც უჯრედებში ენერგიის გადაცემის ერთ-ერთი მთავარი მოლეკულაა, ფოსფატურ ჯგუფებს შეიცავს.

კალიუმი (K)

კალიუმი მნიშვნელოვანი უჯრედშიდა იონია. ის მონაწილეობს უჯრედის მემბრანაზე ელექტრული პოტენციალის შენარჩუნებაში, ნერვული იმპულსების გადაცემასა და კუნთების მუშაობაში, მათ შორის გულის რიტმის რეგულირებაში.

მისი რაოდენობა ადამიანის სხეულში საშუალოდ დაახლოებით 100–150 გრამია, თუმცა ეს მაჩვენებელიც ინდივიდუალურად იცვლება.

გოგირდი (S)

გოგირდი ზოგიერთი ამინომჟავის, მათ შორის ცისტეინისა და მეთიონინის, შემადგენლობაში შედის. ამ ამინომჟავებს მნიშვნელოვანი როლი აქვთ ცილების აგებულებასა და ფუნქციონირებაში.

გოგირდის შემცველი ცილები გვხვდება კანის, თმისა და ფრჩხილების სტრუქტურაშიც.

ნატრიუმი (Na) და ქლორი (Cl)

ნატრიუმი და ქლორი სხეულის სითხეების, განსაკუთრებით უჯრედგარე სითხის, მნიშვნელოვანი კომპონენტებია. ისინი მონაწილეობენ წყლისა და ელექტროლიტების ბალანსის შენარჩუნებაში, ნერვული იმპულსების გადაცემასა და კუნთების მუშაობაში.

მათი რაოდენობა ორგანიზმში ზუსტად ერთნაირი არ არის და დამოკიდებულია ფიზიოლოგიურ მდგომარეობასა და სითხეების ბალანსზე.

მაგნიუმი (Mg)

მაგნიუმი მრავალი ფერმენტის მუშაობისთვის აუცილებელია. ის მონაწილეობს ენერგეტიკულ ცვლაში, ცილების სინთეზში, ნერვული სისტემისა და კუნთების ნორმალურ ფუნქციონირებაში.

70 კილოგრამიანი ადამიანის სხეულში მაგნიუმის რაოდენობა დაახლოებით 20–30 გრამია და არა 70 გრამი, როგორც ზოგიერთ გამარტივებულ შეფასებაში გვხვდება.

რკინა (Fe)

რკინა მცირე რაოდენობითაა წარმოდგენილი, თუმცა მისი ფუნქცია სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. ის ჰემოგლობინის ნაწილია — ცილის, რომელიც სისხლის წითელ უჯრედებში ჟანგბადის გადატანას უზრუნველყოფს.

რკინა ასევე მონაწილეობს უჯრედულ სუნთქვასა და ენერგიის წარმოქმნასთან დაკავშირებულ პროცესებში.

სხვა მიკროელემენტები

ადამიანის ორგანიზმში მცირე რაოდენობით გვხვდება თუთია, სპილენძი, იოდი, სელენი, მანგანუმი, კობალტი და სხვა ელემენტები. მიუხედავად მათი მცირე მასისა, თითოეულს შეიძლება ჰქონდეს კონკრეტული და მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური ფუნქცია.

მათი საჭირო რაოდენობა ელემენტის მიხედვით განსხვავდება. ზოგიერთი მათგანი ფერმენტების მუშაობისთვისაა აუცილებელი, ზოგი კი ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების წარმოქმნაში ან სხვა პროცესებში მონაწილეობს.

ამგვარად, სიცოცხლისთვის მნიშვნელობა მხოლოდ ელემენტის რაოდენობას არ აქვს. ხშირად გადამწყვეტია მისი ქიმიური ფორმა, ორგანიზმში განაწილება და ის, თუ რომელ ბიოლოგიურ პროცესში მონაწილეობს.

4. ცხოველთა ქიმიური შემადგენლობა — მსგავსება და განსხვავებები

ცხოველთა უმეტესობა მსგავს ძირითად ქიმიურ ელემენტებს იყენებს. მათ ორგანიზმებში გვხვდება წყალი, ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები, ნუკლეინის მჟავები და მინერალური ნივთიერებები.

თუმცა, სხვადასხვა ცხოველის სხეულის შემადგენლობა მნიშვნელოვნად განსხვავდება. ამას განსაზღვრავს წყლის რაოდენობა, ცხიმოვანი ქსოვილის წილი, ჩონჩხის აგებულება, გარემო და ცხოვრების წესი.

მედუზები — წყლით მდიდარი ორგანიზმები

მედუზების სხეული უმეტესად წყლისგან შედგება. ზოგიერთი სახეობისა და გაზომვის მეთოდის მიხედვით, წყლის წილი შეიძლება დაახლოებით 95%-ს ან მეტსაც აღწევდეს.

წყლის მაღალი შემცველობის გამო, სხეულის მასაში ჟანგბადისა და წყალბადის წილი შეიძლება მაღალი იყოს, ხოლო მშრალი ნივთიერებების — ცილების, ლიპიდების, ნახშირწყლებისა და მინერალების — წილი შედარებით დაბალი.

თუმცა, წყლის რაოდენობა სახეობისა და განვითარების სტადიის მიხედვით იცვლება.

მოლუსკები — კალციუმის კარბონატის ნიჟარა

ბევრ მოლუსკს, მათ შორის ლოკოკინებსა და ორსაგდულიან მოლუსკებს, მყარი ნიჟარა აქვს. მისი ძირითადი მინერალური კომპონენტი ხშირად კალციუმის კარბონატია ((\mathrm{CaCO_3})).

ამიტომ, თუ მოლუსკის სხეულთან ერთად მის ნიჟარასაც ვითვალისწინებთ, კალციუმის წილი შეიძლება მნიშვნელოვნად გაიზარდოს. თუმცა, ნიჟარის შემადგენლობა მხოლოდ კალციუმის კარბონატით არ შემოიფარგლება — მასში შეიძლება იყოს ორგანული მატრიქსიც, ხოლო მინერალის კრისტალური ფორმა სახეობის მიხედვით განსხვავდებოდეს.

მწერები — ქიტინისგან აგებული გარე ჩონჩხი

მწერებსა და სხვა ფეხსახსრიანებს აქვთ გარე ჩონჩხი, რომელიც სხეულს იცავს და მოძრაობაში ეხმარება. მისი მნიშვნელოვანი კომპონენტია ქიტინი — აზოტის შემცველი პოლისაქარიდი.

ქიტინი განსხვავდება ხერხემლიანების ძვლოვანი ქსოვილისგან. მისი არსებობა ფეხსახსრიანების ქიმიურ შემადგენლობაზე გავლენას ახდენს, თუმცა მხოლოდ ქიტინის არსებობა არ ნიშნავს, რომ ყველა მწერს აზოტის ერთნაირად მაღალი პროცენტული მაჩვენებელი აქვს.

საბოლოოდ, ცხოველთა ქიმიური შემადგენლობა საერთო ბიოლოგიურ პრინციპებს ემყარება, მაგრამ ელემენტების ზუსტი პროპორციები მათი აგებულებისა და გარემოს მიხედვით იცვლება.

5. მცენარეები — ცელულოზის, სახამებლისა და ფოტოსინთეზის სამყარო

მცენარეებიც იმავე ძირითად ელემენტებს იყენებენ, რასაც ცხოველები, თუმცა მათ ორგანიზმში ამ ელემენტების განაწილება და გამოყენება განსხვავებულია.

ცელულოზა — მცენარის უჯრედის კედლის საფუძველი

მცენარის უჯრედის კედლის მნიშვნელოვანი კომპონენტია ცელულოზა. ეს არის პოლისაქარიდი, რომლის განმეორებადი სტრუქტურული ერთეულის ფორმულა ხშირად ასე ჩაიწერება: ((\mathrm{C_6H_{10}O_5})_n).

ცელულოზა მცენარეს სიმტკიცესა და სტრუქტურულ მდგრადობას ანიჭებს. ის შედგება ნახშირბადის, წყალბადისა და ჟანგბადისგან, მაგრამ მისი არსებობა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ყველა მცენარის მთელ მასაში ნახშირბადის წილი აუცილებლად უფრო მაღალია, ვიდრე ყველა ცხოველში.

სახამებელი — ენერგიის მარაგი

ბევრი მცენარე ენერგიას სახამებლის სახით ინახავს. ის გლუკოზის ერთეულებისგან აგებული პოლისაქარიდია და გვხვდება თესლებში, ტუბერებში, ფესვებსა და სხვა ორგანოებში.

ცხოველებისგან განსხვავებით, მცენარეები სახამებელს მნიშვნელოვან მარაგად იყენებენ. თუმცა, მცენარეებიც შეიცავენ ცხიმებს, ცილებსა და სხვა ენერგეტიკულ ნივთიერებებს — მაგალითად, ზეთოვანი მცენარეების თესლებში ცხიმის წილი მაღალია.

მინერალების როლი მცენარეებში

მცენარეებისთვის აუცილებელია აზოტი, ფოსფორი, კალიუმი, მაგნიუმი, კალციუმი, გოგირდი და სხვა ელემენტები.

მაგნიუმი ქლოროფილის მოლეკულის ცენტრალური ატომია. ქლოროფილი სინათლის შთანთქმაში მონაწილეობს, რაც ფოტოსინთეზის ერთ-ერთი მთავარი საფუძველია.

აზოტი საჭიროა ცილების, ნუკლეინის მჟავებისა და სხვა მნიშვნელოვანი ნაერთების წარმოსაქმნელად, ხოლო ფოსფორი და კალიუმი მრავალ მეტაბოლურ პროცესში მონაწილეობს.

6. სოკოები — ორგანიზმები ცხოველებისა და მცენარეებისგან განსხვავებული აგებულებით

სოკოები ცალკე ევოლუციურ სამეფოს ქმნიან. ისინი არც მცენარეები არიან და არც ცხოველები, თუმცა ზოგიერთი ბიოქიმიური მახასიათებლით ცხოველებს უახლოვდებიან.

ქიტინი უჯრედის კედელში

მცენარეებისგან განსხვავებით, სოკოების უჯრედის კედელი ხშირად შეიცავს ქიტინს და სხვა პოლისაქარიდებს, მათ შორის გლუკანებს.

ქიტინი ასევე გვხვდება ფეხსახსრიანების გარე ჩონჩხში. მიუხედავად ამ მსგავსებისა, სოკოსა და მწერის გარე სტრუქტურები ერთი და იმავე მასალისგან მთლიანად არ შედგება — ორივე შემთხვევაში ქიტინი უფრო რთული სტრუქტურის ნაწილია.

გლიკოგენი — ენერგიის მარაგი

სოკოები ენერგიის მარაგს გლიკოგენის სახითაც ინახავენ, ისევე როგორც ცხოველები. ეს მათ მცენარეებისგან განასხვავებს, რადგან მცენარეების ძირითადი მარაგის ნახშირწყალი სახამებელია.

სოკოები მზა ორგანულ ნივთიერებებს შთანთქმით იღებენ და მათ დაშლასა და გარდაქმნას ფერმენტების მეშვეობით ახორციელებენ.

7. ბაქტერიები და არქეები — სიცოცხლის მიკროსკოპული ფორმები

ბაქტერიები და არქეები უმეტესად ერთუჯრედიანი ორგანიზმებია. ისინი პროკარიოტებს მიეკუთვნებიან, ანუ მათ უჯრედებს არ აქვთ მემბრანით შემოსაზღვრული ბირთვი.

მიუხედავად მცირე ზომისა, მათი ქიმიური შემადგენლობა რთულია და შეიცავს ცილებს, ლიპიდებს, ნუკლეინის მჟავებს, ნახშირწყლებსა და სხვადასხვა მინერალურ კომპონენტს.

აზოტისა და ფოსფორის მნიშვნელობა

აზოტი ცილების, დნმ-ისა და რნმ-ის შემადგენლობაში შედის, ხოლო ფოსფორი ნუკლეინის მჟავებსა და უჯრედული ენერგიის გადაცემასთან დაკავშირებულ მოლეკულებში გვხვდება.

მიკროორგანიზმების სწრაფმა ზრდამ შეიძლება გამოიწვიოს ახალი უჯრედული მასალის ინტენსიური წარმოქმნა, მაგრამ ყველა ბაქტერიასა და არქეას ერთნაირად მაღალი ცილოვანი ან აზოტოვანი შემცველობა არ აქვს. ეს მაჩვენებლები დამოკიდებულია სახეობაზე, გარემოზე, საკვები ნივთიერებების ხელმისაწვდომობასა და ზრდის პირობებზე.

ექსტრემალური გარემო და ქიმიური ენერგია

ზოგიერთი ბაქტერია და არქეა ცხოვრობს ცხელ წყაროებში, ღრმა ოკეანის ჰიდროთერმულ სისტემებსა და სხვა ექსტრემალურ გარემოში.

ყველა მათგანი ჟანგბადზე არ არის დამოკიდებული. ზოგი მიკროორგანიზმი ენერგიას ქიმიური ნაერთების გარდაქმნით იღებს — მაგალითად, გოგირდის, რკინის ან წყალბადის შემცველი ნაერთების გამოყენებით. არსებობს მეთანოგენური არქეებიც, რომლებიც გარკვეულ პირობებში მეთანს წარმოქმნიან.

მნიშვნელოვანია განვასხვაოთ ენერგიის წყარო და ორგანიზმის სამშენებლო მასალა: ზოგი მიკროორგანიზმი ნახშირბადს ორგანული ნივთიერებებიდან იღებს, ზოგი კი ნახშირორჟანგს იყენებს. მათი მეტაბოლიზმი ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

8. პროტისტები და დიატომები — სილიციუმისგან აგებული მიკროსკოპული გარსები

პროტისტების სახელით ტრადიციულად მოიხსენიებენ მრავალფეროვან ეუკარიოტულ ორგანიზმებს, მათ შორის ამებებს, ინფუზორიებსა და სხვადასხვა წყალმცენარეს. თანამედროვე კლასიფიკაციაში „პროტისტები“ ერთიან, მკაფიოდ განსაზღვრულ ევოლუციურ სამეფოდ არ განიხილება, თუმცა ტერმინი კვლავ გამოიყენება ზოგად ბიოლოგიურ აღწერებში.

ამ ჯგუფში განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებენ დიატომები — მიკროსკოპული წყალმცენარეები, რომლებსაც სილიციუმისგან აგებული უჯრედის კედელი აქვთ.

სილიციუმის დიოქსიდი — ბუნებრივი მიკროსკოპული არქიტექტურა

დიატომები წყლიდან იღებენ გახსნილ სილიციუმს და მისგან ქმნიან სილიციუმის დიოქსიდის ((\mathrm{SiO_2})) შემცველ მყარ გარსს. ეს გარსი ხშირად მინის მსგავსია და რთული გეომეტრიული ფორმებით გამოირჩევა.

დიატომების გარსები მათი სტრუქტურის მნიშვნელოვანი ნაწილია და ნამარხ მდგომარეობაშიც შეიძლება შენარჩუნდეს. მათი დაგროვება მონაწილეობს დიატომიტის წარმოქმნაში — ფოროვანი ქანისა, რომელსაც სხვადასხვა სამრეწველო გამოყენება აქვს.

ეს მაგალითი ნათლად აჩვენებს, რომ სიცოცხლე მხოლოდ ნახშირბადის შემცველი რბილი ქსოვილებისგან არ შედგება: სხვადასხვა ორგანიზმი გარემოში არსებულ ელემენტებს საკუთარი სტრუქტურის შესაქმნელად იყენებს.

9. რა აერთიანებს დედამიწაზე არსებულ სიცოცხლეს?

ადამიანი, მცენარე, სოკო, ბაქტერია და დიატომი გარეგნულად და ფუნქციურად ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხვავდებიან. მიუხედავად ამისა, მათ ქიმიურ საფუძველში მნიშვნელოვანი მსგავსებები არსებობს.

ნახშირბადი ქმნის ორგანული მოლეკულების ჩონჩხს. წყალბადი და ჟანგბადი წყლისა და მრავალი ორგანული ნაერთის შემადგენლობაში შედის. აზოტი საჭიროა ცილებისა და ნუკლეინის მჟავების წარმოსაქმნელად. ფოსფორი, გოგირდი და სხვა ელემენტები კი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს უჯრედის სტრუქტურასა და მეტაბოლიზმში.

ბიოლოგიაში ხშირად იყენებენ აბრევიატურას CHNOPS, რომელიც აღნიშნავს ექვს მნიშვნელოვან ელემენტს:

  • C — ნახშირბადი;
  • H — წყალბადი;
  • N — აზოტი;
  • O — ჟანგბადი;
  • P — ფოსფორი;
  • S — გოგირდი.

ეს ექვსი ელემენტი სიცოცხლისთვის უმნიშვნელოვანესია, თუმცა ცოცხალ ორგანიზმებს ასევე სჭირდებათ სხვა ელემენტებიც, მაგალითად კალიუმი, კალციუმი, მაგნიუმი და რკინა. საჭირო ელემენტების ზუსტი ჩამონათვალი და რაოდენობა ორგანიზმის ტიპის მიხედვით განსხვავდება.

დასკვნა: დედამიწაზე სიცოცხლის საერთო ქიმიური საფუძველი მრავალი ორგანიზმისთვის მსგავსია, მაგრამ ელემენტების რაოდენობა, მათი ქიმიური ფორმები და სტრუქტურული ფუნქციები განსხვავდება. ადამიანში მნიშვნელოვანი ადგილი წყალსა და მინერალებს უკავია; მცენარეებში დიდ როლს ასრულებს ცელულოზა და სახამებელი; სოკოებსა და ფეხსახსრიანებში გვხვდება ქიტინი; დიატომები კი სილიციუმის შემცველ გარსებს ქმნიან.

სწორედ ერთი და იმავე ქიმიური ელემენტების განსხვავებული კომბინაციები და ორგანიზაცია ქმნის დედამიწაზე სიცოცხლის საოცარ მრავალფეროვნებას.

“`html “`

ტეგები:

შესაძლოა დაგაინტერესოს

კომენტარის დატოვება

Your email address will not be published. Required fields are marked *