გნოსტიციზმი: ყველაზე იდუმალი და ფილოსოფიურად ღრმა მიმდინარეობა

„ვინც ახერხებს ილუზიის ბორკილების დამსხვრევას, ის პოულობს გზას ახალი რეალობისკენ.“

ეს ფრაზა ზუსტად გამოხატავს გნოსტიკური მსოფლმხედველობის არსს.

გნოსტიციზმი ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი და ფილოსოფიურად ღრმა მიმდინარეობაა უძველესი სამყაროდან. მის ცენტრში დგას იდეა, რომ მატერიალური სამყარო სრულყოფილი არ არის – უფრო მეტიც, ის ხშირად ციხედ ან მახედ განიხილება.

გნოსტიკოსთა აზრით:
სული – ღვთაებრივი ნაპერწკალია;
მატერია – მისთვის უცხო, მძიმე და დამაბნელებელი გარემო;
ადამიანი – ამ ორი რეალობის შეჯახების ადგილია;

ამ შეხედულებით, მატერიაში ჩასახული სული „დახშულ მდგომარეობაში“ იმყოფება. იგი თითქოს ბორკილებშია, სადაც ყოველდღიური შეცდომები, ილუზიები და ემოციები ზღუდავს მის ნამდვილ ბუნებას.

მაგრამ გნოსტიციზმის მთავარი გზავნილი პესიმისტური არ არის – მისი გულისცემა არის ხსნის გზა, გნოზისი – შინაგანი გაღვიძება, რომელიც ადამიანს უბრუნებს იმის გახსენებას, რაც თავიდანვე იყო: სული თავისუფლებისთვისაა შექმნილი, არა ტანჯვისთვის.

გნოზისი ნიშნავს:

• ილუზიის ნიღბების ჩამოხსნას
• საკუთარი ბუნების შეცნობას
• მატერიული „ძილისგან“ გამოფხიზლებას
• ღრმა, პირად კავშირს ღვთაებრივთან

ამ გზაზე ადამიანი თითქოს ამსხვრევს იმ უხილავ ბორკილებს, რომლებიც მას ილუზიებთან, შიშთან და მატერიალურ ჩაჭედილობასთან აკავშირებს. სწორედ ამიტომ ამბობდნენ გნოსტიკოსები, რომ ნამდვილი თავისუფლება „გარედან“ კი არა, „შიგნიდან“ იწყება.