ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც “საფლავიდან დაგაპოსტინებთ”: ახალი ტექნოლოგიის რეალური ისტორია
ბოლო დროს ინტერნეტში გავრცელდა ხმაურიანი სათაურები იმის შესახებ, რომ Meta-მ დააპატენტა ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც ადამიანის გარდაცვალების შემდეგაც მის სახელით გააგრძელებს პოსტვას სოციალურ ქსელებში. მსგავსი ფორმულირება სენსაციურად ჟღერს, მაგრამ რეალური ისტორია გაცილებით განსხვავებულია — და საინტერესო.
რას ეხება სინამდვილეში პატენტი
Meta-ს (რომელსაც ეკუთვნის Facebook) მართლაც აქვს დარეგისტრირებული რამდენიმე პატენტი, რომლებიც ეხება AI-ს მიერ მომხმარებლის სტილის იმიტაციას. ასეთი ტექნოლოგიები მიზნად ისახავს:
- ტექსტის გენერაციას მომხმარებლის წინა პოსტების ან ჩატების სტილის მიხედვით
- ავტომატურ პასუხებს შეტყობინებებზე
- პერსონალიზებულ ციფრულ ასისტენტებს
პატენტების აღწერაში ზოგჯერ ნახსენებია სცენარი, სადაც სისტემა აგრძელებს კომუნიკაციას მომხმარებლის სახელით მაშინაც, როცა ის აღარ არის აქტიური — მაგალითად, ანგარიშის მფლობელი გარდაცვლილია. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ კომპანიამ შექმნა „მკვდრების AI“, რომელიც ავტომატურად პოსტავს. პატენტი მხოლოდ ტექნოლოგიური იდეის დაცვაა და არა უკვე დანერგილი ფუნქცია.
რატომ შეიქმნა ასეთი იდეა
ტექნოლოგიური კომპანიები ხშირად აფორმებენ პატენტებს ჰიპოთეტურ სცენარებზე, რათა მომავალში გამოიყენონ ან კონკურენტებს შეუზღუდონ მსგავსი ფუნქციის შექმნა. Meta-ს შემთხვევაში მთავარი მიზნებია:
- მომხმარებლის გამოცდილების ავტომატიზაცია
- ჩატბოტების გაუმჯობესება
- ციფრული ავატარების განვითარება
ეს მიმართულება განსაკუთრებით აქტუალური გახდა მას შემდეგ, რაც კომპანიის ხელმძღვანელმა Mark Zuckerberg მეტავერსისა და პერსონალიზებული AI-ის განვითარების გეგმები გაახმოვანა.
„ციფრული უკვდავება“ — რეალური ტენდენცია
საინტერესოა, რომ მსგავსი კონცეფცია მხოლოდ Meta-ს არ ეკუთვნის. უკვე არსებობს სტარტაპები, რომლებიც ქმნიან digital legacy AI-ებს — პროგრამებს, რომლებიც ადამიანის ხმას, წერას და ქცევას სწავლობენ და შემდეგ ვირტუალურ „ციფრულ ორეულად“ იქცევიან. ეს იდეა ეთიკურ კითხვებსაც აჩენს:
- ვის ეკუთვნის ადამიანის ციფრული პიროვნება სიკვდილის შემდეგ?
- უნდა ჰქონდეს თუ არა ოჯახის წევრებს კონტროლი ასეთ სისტემაზე?
- შეიძლება თუ არა AI-ის მიერ შექმნილი ტექსტები რეალურ ადამიანად ჩაითვალოს?
ტექნოლოგიის სამართლებრივი მხარეც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. იურისტები აღნიშნავენ, რომ მომავალში შესაძლოა საჭირო გახდეს ცალკე კანონები „ციფრული იდენტობის მემკვიდრეობაზე“, რადგან დღეს ბევრ ქვეყანაში გარდაცვლილი ადამიანის სოციალური ანგარიშები უბრალოდ იბლოკება ან მემორიალურ რეჟიმში გადადის. თუ AI შეძლებს ადამიანის სახელით წერას, კანონმდებლობას მოუწევს განსაზღვროს — ეს არის პიროვნების გაგრძელება თუ პროგრამული იმიტაცია.
ტექნიკური თვალსაზრისით მსგავსი სისტემა მუშაობს ე.წ. ქცევითი მოდელირების პრინციპით: ალგორითმი სწავლობს მომხმარებლის წარსულ პოსტებს, შეტყობინებებს, რეაქციებს და ქმნის სტატისტიკურ მოდელს, რომელიც პროგნოზირებს, რას დაწერდა ის კონკრეტულ სიტუაციაში. მსგავსი მიდგომები გამოიყენება უკვე ბევრ თანამედროვე AI პლატფორმაში, მათ შორის ისეთ სისტემებში, რომლებსაც ავითარებენ კომპანიები, როგორიცაა OpenAI, Google და Microsoft — თუმცა ისინი ამას ძირითადად ასისტენტებისა და ჩატბოტებისთვის იყენებენ და არა გარდაცვლილი ადამიანების სიმულაციისთვის.
არსებობს სტარტაპებიც, რომლებიც უკვე ცდილობენ ციფრული მემორიალური ავატარების შექმნას. მაგალითად, HereAfter AI ქმნის ხმოვან ბოტებს, რომლებიც ადამიანის სიცოცხლეში ჩაწერილ ისტორიებსა და პასუხებზე დაყრდნობით მომავალში მის ახლობლებს ესაუბრებიან. ასეთი პროექტები ხშირად პოზიციონირდება როგორც „მეხსიერების შენარჩუნების ტექნოლოგია“, არა როგორც რეალური პიროვნების გაცოცხლება.
მიუხედავად ტექნოლოგიური პროგრესისა, სპეციალისტები თანხმდებიან, რომ მთავარი გამოწვევა არა ტექნიკა, არამედ ეთიკაა. საზოგადოების ნაწილი თვლის, რომ მსგავსი AI შეიძლება დაეხმაროს ადამიანებს დაკარგულ ახლობლებთან ფსიქოლოგიურ გამკლავებაში, ხოლო სხვები მიიჩნევენ, რომ ეს რეალობასა და სიმულაციას შორის საზღვარს არღვევს. სწორედ ამიტომ, ექსპერტების აზრით, მომავალში ასეთი სისტემების განვითარება დიდწილად დამოკიდებული იქნება არა მხოლოდ ინჟინრებზე, არამედ ფილოსოფოსებზე, ფსიქოლოგებზე და კანონმდებელზე.
დასკვნა
საბოლოოდ, „საფლავიდან პოსტვის“ იდეა უფრო ტექნოლოგიური შესაძლებლობის თეორიული სცენარია, ვიდრე ახლო მომავლის ფუნქცია — თუმცა AI-ის სწრაფი განვითარება აჩვენებს, რომ მსგავსი კონცეფციები შესაძლოა მომავალში რეალურ პროდუქტებადაც გადაიქცეს.
წყაროები:
Meta Newsroom – ოფიციალური ინფორმაცია კომპანიის პატენტებსა და AI ინიციატივებზე
https://about.meta.com/news/
USPTO (United States Patent and Trademark Office) – ამერიკული პატენტების ბაზა, სადაც შეგიძლია მოძებნო Meta-ს დაპატენტებული ტექნოლოგიები
https://www.uspto.gov/patents
TechCrunch – AI და ციფრული მემკვიდრეობა
სტატია AI-ის გამოყენებაზე გარდაცვლილ ადამიანებთან კომუნიკაციისთვის
https://techcrunch.com/tag/digital-legacy/
HereAfter AI – სტარტაპი ციფრული ავატარებისთვის
https://hereafter.ai/
The Verge – Meta AI news
ანალიტიკური სტატია Meta-ს AI პროექტებისა და მემორიალური ფუნქციების შესახებ
https://www.theverge.com/ai
