რატომ დაიწყო აშშ–ვენესუელის დაძაბულობის ახალი ფაზა
აშშ-სა და ვენესუელას შორის კონფლიქტი ახალი არ არის, თუმცა მიმდინარე ესკალაცია წარმოადგენს წლების განმავლობაში დაგროვილი პოლიტიკური, ეკონომიკური და გეოპოლიტიკური დაპირისპირების პიკს. მიმდინარე სამხედრო დაძაბულობა რამდენიმე ძირითადი მიზეზით არის განპირობებული.
1. ლეგიტიმაციის კრიზისი ვენესუელაში
ნიკოლას მადუროს ხელისუფლება დასავლეთის დიდი ნაწილის მიერ უკვე წლებია არალეგიტიმურად მიიჩნევა.
- აშშ, ევროკავშირი და ლათინური ამერიკის ქვეყნების ნაწილი აცხადებენ, რომ
ვენესუელაში ჩატარებული არჩევნები არ იყო თავისუფალი და სამართლიანი. - მადუროს რეჟიმი ძალაუფლებას ინარჩუნებს:
- არმიის ერთგულებით
- უსაფრთხოების სტრუქტურებით
- ოპოზიციის რეპრესიებით
აშშ-ის ოფიციალური პოზიციაა, რომ მადურო წარმოადგენს ავტორიტარულ ლიდერს, რომელიც ქვეყანას აკონტროლებს ძალადობის გზით.
2. ნავთობი — კონფლიქტის მთავარი სტრატეგიული ფაქტორი
ვენესუელას აქვს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ნავთობის მარაგი.
- აშშ-სთვის ვენესუელის ნავთობი სტრატეგიულად მნიშვნელოვანია:
- გლობალური ენერგეტიკული ბაზრის კონტროლი
- რუსეთისა და ირანის გავლენის შემცირება რეგიონში
- მადუროს რეჟიმი მჭიდროდ თანამშრომლობს:
- რუსეთთან
- ირანთან
- ჩინეთთან
ვაშინგტონის ხედვით, ვენესუელა გადაიქცა ანტიამერიკულ პლაცდარმად დასავლეთ ნახევარსფეროში.
3. სანქციები და მათი მარცხი
აშშ-მა ვენესუელას წინააღმდეგ წლების განმავლობაში გამოიყენა:
- ეკონომიკური სანქციები
- ფინანსური ბლოკადა
- ნავთობის ექსპორტის შეზღუდვა
თუმცა:
- სანქციებმა ვერ გამოიწვია რეჟიმის დაცემა
- სანქციებმა გააღრმავა:
- ეკონომიკური კოლაფსი
- ჰუმანიტარული კრიზისი
- მიგრაციის ტალღა (მილიონობით ლტოლვილი)
ამ ეტაპზე აშშ-ში გაჩნდა აზრი, რომ ეკონომიკური ზეწოლა საკმარისი აღარ არის.
4. ტრამპის ფაქტორი — ძალისმიერი პოლიტიკის დაბრუნება
დონალდ ტრამპის პოლიტიკურ სტილს ახასიათებს:
- მკვეთრი განცხადებები
- ძალის დემონსტრირება
- „სუსტი რეჟიმების“ მიმართ პირდაპირი ზეწოლა
ტრამპის ადმინისტრაცია ღიად აცხადებს, რომ:
- მადუროს „დღეები დათვლილია“
- ვენესუელა წარმოადგენს ეროვნულ უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ საფრთხეს
ამ კონტექსტში სამხედრო დარტყმები აღიქმება როგორც:
- ზეწოლის ინსტრუმენტი
- ძალის დემონსტრირება
- შესაძლო რეჟიმის შეცვლის მომზადება
5. რეგიონული და გლობალური გეოპოლიტიკა
ვენესუელა აღარ არის მხოლოდ შიდა კრიზისის ქვეყანა — ის გახდა გლობალური დაპირისპირების ნაწილი.
- რუსეთი და ირანი:
- აწვდიან სამხედრო და ტექნიკურ დახმარებას
- აშშ:
- ცდილობს გავლენის აღდგენას ლათინურ ამერიკაში
- კონფლიქტი ნაწილობრივ ასახავს:
- აშშ–რუსეთის
- აშშ–ირანის
გლობალურ დაპირისპირებას
6. რატომ ახლა? — ესკალაციის მიზეზი
მიმდინარე ესკალაციის მთავარი ტრიგერები:
- მადუროს მიერ ოპოზიციის სრული ჩახშობა
- არჩევნების ჩაშლის საფრთხე
- აშშ-ის დაზვერვის მონაცემები, რომ რეჟიმი ამყარებს სამხედრო პოზიციებს
- რეგიონში ძალთა ბალანსის შეცვლის შიში
აშშ-მა აირჩია აქტიური ფაზა, რათა არ დაუშვას ვენესუელის საბოლოო გადასვლა ანტიამერიკულ ბლოკში.
დასკვნა
ამ კონფლიქტი არ დაიწყო ერთ დღეში და არ არის მხოლოდ ტრამპის განცხადებების შედეგი.
👉 ეს არის:
- ლეგიტიმაციის კრიზისი
- ნავთობის გეოპოლიტიკა
- სანქციების ჩავარდნა
- დიდი სახელმწიფოების გავლენების შეჯახება
და სწორედ ამიტომ არის ვითარება უკიდურესად სახიფათო და არაპროგნოზირებადი.
