ლიონელ სკალონის წარმატების ფორმულა – როგორ აშენდა თანამედროვე არგენტინა

2018 წელს, როდესაც ლიონელ სკალონიმ არგენტინის ეროვნული ნაკრები ჩაიბარა, გუნდში მძიმე ვითარება დახვდა. გასახდელში ქაოსი, დაპირისპირება და უნდობლობა სუფევდა. თუმცა რამდენიმე წელიწადში მან სრულიად განსხვავებული გარემო შექმნა — გუნდი ერთიანობით, ურთიერთპატივისცემითა და გამარჯვებულის მენტალიტეტით გაერთიანდა. სწორედ ამ ცვლილებებმა არგენტინას ჯერ მსოფლიო ჩემპიონობა მოუტანა, შემდეგ კი კიდევ ერთხელ მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალამდე მიიყვანა.

ყველაფერი 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ დაიწყო — ტურნირის, რომელმაც არგენტინის ფეხბურთში არსებული პრობლემები სრულად გამოავლინა.

მსოფლიო ჩემპიონატის წინ ნაკრებში მდგომარეობა უკიდურესად დაძაბული იყო. მთავარი მწვრთნელი ხორხე სამპაოლი და მისი ასისტენტი სებასტიან ბეკასესე ხშირად კონფლიქტობდნენ. ერთ-ერთი ვარჯიშის დაწყებამდე კამათი იმდენად გამწვავდა, რომ ფეხბურთელებს მათი გაშველება მოუწიათ. გავრცელებული ინფორმაციით, სიტუაციის განმუხტვაში ხავიერ მასკერანომ გადამწყვეტი როლი შეასრულა.

ეს მხოლოდ ერთ-ერთი შემთხვევა იყო. რეალურად, მთელი ტურნირის განმავლობაში ნაკრები შიდა პრობლემებით ცხოვრობდა. სამპაოლი მუდმივად ცვლიდა ტაქტიკას, სათამაშო სქემასა და სასტარტო შემადგენლობას, რის გამოც ფეხბურთელებს აღარ ესმოდათ, რას ელოდა მათგან მწვრთნელი.

არგენტინამ მსოფლიო ჩემპიონატზე მოხვედრაც დიდი სირთულით მოახერხა. საკვალიფიკაციო ეტაპის გადამწყვეტ მატჩში ეკვადორის წინააღმდეგ ლიონელ მესიმ ჰეთ-თრიკი შეასრულა და ნაკრები ტურნირზე გაიყვანა. მიუხედავად ამისა, გუნდში არსებული დაძაბულობა იმდენად დიდი იყო, რომ ფეხბურთის ფედერაციამ წარმატების იმედით შამანიც კი მიიწვია. მანუელ დე გორინას მგზავრობის, სასტუმროსა და სხვა ხარჯების დაფინანსება ფედერაციამ საკუთარ თავზე აიღო, თუმცა ბევრმა გამოცდილმა ფეხბურთელმა ეს ნაბიჯი არასერიოზულად მიიჩნია.

ვითარება კიდევ უფრო გართულდა, როდესაც ტრავმის გამო განაცხადიდან სერხიო რომერო ამოიღეს. თავად მეკარე დარწმუნებული იყო, რომ პირველ შეხვედრამდე სრულად გამოჯანმრთელდებოდა, თუმცა სამპაოლიმ მისი ლოდინი არ ისურვა. გასახდელში ამ გადაწყვეტილებას ბევრი უსამართლოდ აფასებდა.

მსგავს სიტუაციაში აღმოჩნდა სერხიო აგუეროც. მუხლის ოპერაციის შემდეგ ის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის ემზადებოდა, მაგრამ სამპაოლი მუდმივად აჩქარებდა მის რეაბილიტაციას და ზეწოლას ახდენდა. მოგვიანებით აგუერომ აღნიშნა, რომ ეს მიდგომა სრულიად გაუმართლებელი იყო და მხოლოდ დამატებით სტრესს იწვევდა.

ქაოსი მწვრთნელთა შტაბშიც იგრძნობოდა. ერთსა და იმავე ვარჯიშზე სამპაოლი ფეხბურთელებს ერთ მითითებას აძლევდა, ხოლო ბეკასესე სრულიად განსხვავებულს. მათ შორის ურთიერთობა იმდენად გაუარესდა, რომ ზოგჯერ ერთმანეთთან საერთოდ აღარ საუბრობდნენ, ხოლო თანაშემწე ზოგიერთ გუნდურ შეკრებასაც კი არ ესწრებოდა.

კრიზისმა პიკს ხორვატიასთან 0:3 მარცხის შემდეგ მიაღწია. ფეხბურთელებმა სამპაოლის პირდაპირ უთხრეს, რომ მისი მოთხოვნები ვეღარ ესმოდათ და მისდამი ნდობა დაკარგული ჰქონდათ. სწორედ ამ შეხვედრის შემდეგ პირველად გამოვიდა საჯაროდ ლიონელ მესი. მან მწვრთნელს პირდაპირ ჰკითხა, მართლა ერეოდა თუ არა ის შემადგენლობის შერჩევაში. მესიმ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ არასოდეს მოუთხოვია რომელიმე ფეხბურთელის დაყენება, მიუხედავად იმ დროისთვის გავრცელებული ჭორებისა.

იმ პერიოდში მესი გაცილებით ჩაკეტილი პიროვნება იყო. გასახდელში იშვიათად საუბრობდა, ემოციებს მხოლოდ ახლო მეგობრებს უზიარებდა, ხოლო გუნდის მთავარი ლიდერის ფუნქციას უმეტესად ხავიერ მასკერანო ასრულებდა.

ამ შეხვედრას არგენტინის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტიც ესწრებოდა. მან წინასწარ იცოდა, რომ ფეხბურთელები სამპაოლისთან სერიოზულ საუბარს აპირებდნენ და მწვრთნელს მხოლოდ ერთი რჩევა მისცა — ყველაფერი უნდა მიეღო.

ამის შემდეგ ნაკრებში ფაქტობრივად ორმაგი მართვის სისტემა ჩამოყალიბდა. ბევრი მიიჩნევდა, რომ გუნდის მართვაში ფეხბურთელებიც აქტიურად მონაწილეობდნენ. თავად სამპაოლი ამას დღემდე უარყოფს, თუმცა აღიარებს, რომ ფეხბურთელებსა და სამწვრთნელო შტაბს შორის კომუნიკაცია მთლიანად განადგურებული იყო.

მიუხედავად არსებული პრობლემებისა, არგენტინამ ჯგუფური ეტაპი მაინც გადალახა, თუმცა მერვედფინალში საფრანგეთთან დრამატულ შეხვედრაში 4:3 დამარცხდა და ტურნირს გამოეთიშა.

მსოფლიო ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ სერხიო აგუერომ განაცხადა, რომ იმ ტურნირზე ფეხბურთელებს იმედგაცრუებაც კი აღარ ეტყობოდათ — ისინი უბრალოდ შეგუებულები იყვნენ, რომ ყველაფერი ასე დასრულდებოდა. ნიკოლას ოტამენდიმაც დაადასტურა, რომ გასახდელში ჯანსაღი ატმოსფერო არ არსებობდა და ფეხბურთელები ვერ ხვდებოდნენ, როგორი ფეხბურთის თამაში სურდა სამპაოლის.

ლიონელ მესიმ კი 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი ერთი მოკლე, მაგრამ მრავლისმთქმელი ფრაზით შეაფასა:

„ეს მსოფლიო ჩემპიონატი ყველა თვალსაზრისით არანორმალური იყო.“

სკალონი – თანაშემწიდან მსოფლიო ჩემპიონ მწვრთნელამდე

2018 წლის კრიზისს ლიონელ სკალონი ყველაზე ახლოდან აკვირდებოდა, რადგან იმ პერიოდში ხორხე სამპაოლის სამწვრთნელო შტაბის წევრი იყო. მისი ძირითადი მოვალეობა მეტოქეების ანალიზი და ფეხბურთელებთან ყოველდღიური კომუნიკაცია გახლდათ.

მსოფლიო ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ არგენტინის ფეხბურთის ფედერაციამ სამპაოლი და მისი შტაბი დაითხოვა. სკალონი კი მხოლოდ ახალგაზრდულ ნაკრებში დატოვეს სამუშაოდ. მაშინ არც თავად წარმოედგინა, რომ მალე ეროვნული გუნდის მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა.

თავდაპირველად ფედერაცია მაურისიო პოჩეტინოსა და დიეგო სიმეონეს დაუკავშირდა, თუმცა ორივემ შეთავაზებაზე უარი განაცხადა. საბოლოოდ არჩევანი სკალონზე შეჩერდა, მიუხედავად იმისა, რომ დამოუკიდებელი მთავარი მწვრთნელის გამოცდილება საერთოდ არ ჰქონდა.

ეს გადაწყვეტილება ბევრმა სკეპტიკურად მიიღო. ყველაზე მკაცრი შეფასება დიეგო მარადონას ეკუთვნოდა, რომელმაც თქვა, რომ სკალონი „საგზაო მოძრაობის დარეგულირებასაც ვერ შეძლებდა, არათუ არგენტინის ნაკრების გაწვრთნას.“

თავად სკალონიც მოგვიანებით აღიარებდა, რომ პირველ ეტაპზე საკუთარ შესაძლებლობებში ბოლომდე დარწმუნებული არ იყო. თუმცა რამდენიმე წარმატებული მატჩის შემდეგ მის მიმართ ნდობა ერთდროულად ფეხბურთელებს, ფედერაციასა და გულშემატკივრებს გაუჩნდათ.

პირველი ნაბიჯი – ძლიერი სამწვრთნელო შტაბის შექმნა

სკალონისთვის თავიდანვე მნიშვნელოვანი იყო, გვერდით ისეთი ადამიანები ჰყოლოდა, რომლებიც ეროვნულ ნაკრებს განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობად აღიქვამდნენ. მის გუნდში გაერთიანდნენ რობერტო აიალა, ვალტერ სამუელი, პაბლო აიმარი, ვიდეოანალიტიკოსი მატიას მანა, ფიზიკური მომზადების მწვრთნელი ლუის მარტინი და მეკარეების მწვრთნელი მარტინ ტოკალი.

მთავარი პრინციპი ერთპიროვნული გადაწყვეტილებების თავიდან აცილება იყო. სკალონი თანამშრომლების აზრს მუდმივად უსმენდა და მნიშვნელოვან საკითხებს საერთო განხილვის შემდეგ წყვეტდა. მისი საყვარელი კითხვა იყო: „მინდა ვიცოდე, თქვენ რას ფიქრობთ.“

რობერტო აიალას თქმით, სკალონი არასოდეს ცდილობს ავტორიტარული ხელმძღვანელის როლის მორგებას. პირიქით, ის ქმნის გარემოს, სადაც ყველა თავისუფლად გამოთქვამს საკუთარ აზრს და საერთო მიზნისთვის მუშაობს.

მეორე ნაბიჯი – ნაკრების მაისურის მნიშვნელობის დაბრუნება

სკალონის ერთ-ერთი მთავარი მხარდამჭერი 1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონი სეზარ ლუის მენოტი გახდა, რომელიც იმ პერიოდში არგენტინის ფეხბურთის ფედერაციაში სპორტული დირექტორის პოსტს იკავებდა.

მენოტის ფილოსოფია მარტივი იყო — ეროვნული ნაკრების მაისურის ტარება პატივი და პრივილეგიაა და არა მოვალეობა.

სკალონიმ ეს იდეა ფეხბურთელებსაც გაუზიარა. მისი თქმით, ნაკრებში თითოეული მოთამაშე სიხარულით უნდა ჩადიოდეს. არც ერთ ფეხბურთელს გარანტირებული ადგილი არ ჰქონდა, ხოლო სათადარიგოთა სკამზე დარჩენა უსამართლობას არ ნიშნავდა, რადგან ასობით მოთამაშე იმავე შესაძლებლობის მოლოდინში იყო.

სწორედ ამ მიდგომამ გუნდში ჯანსაღი კონკურენცია და მეგობრული ატმოსფერო შექმნა.

ამავე პერიოდში ეროვნული ნაკრების ლიდერებად ახალი თაობის ფეხბურთელებიც ჩამოყალიბდნენ. როდრიგო დე პოლი, ლეანდრო პარედესი, ჯოვანი ლო ჩელსო და სხვები სწორედ სკალონის ხელმძღვანელობით გახდნენ გუნდის ერთ-ერთი მთავარი საყრდენი.

მესამე ნაბიჯი – მესისთვის იდეალური გარემოს შექმნა

2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ რეალური იყო სცენარი, რომლის მიხედვითაც ლიონელ მესი ეროვნულ ნაკრებს დატოვებდა.

სკალონიმ ერთ-ერთი პირველი სწორედ მას დაუკავშირდა. მან მესის აუხსნა, რომ იწყებოდა ახალი პროექტი, რომლის ცენტრალური ფიგურაც კვლავ თავად იქნებოდა.

თუმცა სკალონის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯი სხვა იყო.

მან ახალგაზრდა ფეხბურთელებს პირდაპირ უთხრა:

„ლეო ერთ-ერთი ჩვენგანია.“

წლების განმავლობაში ბევრი მოთამაშე მესის თითქმის მიუწვდომელ ლეგენდად აღიქვამდა. სკალონიმ ეს ბარიერი მოხსნა. ამის შემდეგ ახალგაზრდებმა თავისუფლად დაიწყეს მასთან ურთიერთობა, რჩევების კითხვა და ყოველდღიური საუბარი.

გუნდი ისე ჩამოყალიბდა, რომ გამარჯვებაზე პასუხისმგებლობა მხოლოდ მესის აღარ ეკისრებოდა. 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე საუდის არაბეთთან მარცხის შემდეგ სკალონიმ გამოცდილ ფეხბურთელებს სპეციალურად სთხოვა, ზედმეტი ზეწოლა არ მოეხდინათ ათიან ნომერზე და მისთვის მშვიდი გარემო შეენარჩუნებინათ.

სკალონი მუდმივად აღნიშნავდა, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანი ერთი ფეხბურთელი კი არა, მთელი კოლექტივია. ამიტომაც მის ინტერვიუებში ყველაზე ხშირად სიტყვა „გუნდი“ ისმოდა.

თავად მესიც არაერთხელ ამბობდა, რომ სკალონისთან განსაკუთრებული ნდობა აკავშირებს და ნებისმიერ თემაზე თავისუფლად შეუძლია მასთან საუბარი.

მეოთხე ნაბიჯი – სწორი ატმოსფეროს შექმნა

სკალონიმ მნიშვნელობა იმ დეტალებსაც მიანიჭა, რომლებიც ერთი შეხედვით უმნიშვნელოდ ჩანდა.

თუ ადრე ფეხბურთელები მცირე ჯგუფებად სადილობდნენ, ახალი წესით ყველანი ერთ საერთო მაგიდასთან იკრიბებოდნენ.

გუნდში ტრადიციად იქცა საერთო ასადო — არგენტინული მწვადი, რომელსაც ფეხბურთელები და მწვრთნელები ერთად ამზადებდნენ. მსოფლიო ჩემპიონატების დროს საცხოვრებელი ბაზებიც სპეციალურად ისე შეირჩა, რომ მსგავსი შეკრებების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო.

მათთვის ეს მხოლოდ ვახშამი არ ყოფილა — ეს იყო ერთიანობის, მეგობრობისა და ნდობის სიმბოლო.

სკალონის თქმით, მწვრთნელის საქმე მხოლოდ ტაქტიკისა და სქემების შედგენა არ არის. მისთვის ისეთივე მნიშვნელოვანია ფეხბურთელებთან ერთად მატეს დალევა, მწვადის მომზადება და არაფორმალურ გარემოში დროის გატარება.

მეხუთე ნაბიჯი – ემოციების არ დამალვა

სკალონის ეპოქის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ნიშანი გულწრფელი ემოციებია.

2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ეგვიპტესთან მძიმე გამარჯვების შემდეგ ლიონელ მესი საჯაროდ ატირდა. მატჩის დასრულების შემდეგ სკალონიმაც ინტერვიუს დროს ემოციები ვეღარ შეიკავა. მხოლოდ თქვა:

„რა გუნდია… მაპატიეთ, უნდა წავიდე.“

ამის შემდეგ კამერასთან საუბარი შეწყვიტა.

ფეხბურთელები მას ხუმრობით „მტირალასაც“ კი ეძახიან.

მსოფლიო ჩემპიონატის 2022 წლის ფინალის წინ სკალონი გასახდელში სიტყვით გამოსვლას ცდილობდა, მაგრამ ემოციებმა ხელი შეუშალა. მან სიტყვა პაბლო აიმარს გადააბარა, თუმცა აიმარიც ატირდა. საბოლოოდ ფეხბურთელების წინ სიტყვით ლიონელ მესი გამოვიდა.

არავის ეს სცენა სისუსტედ არ აღუქვამს. პირიქით, მოთამაშეების აზრით, ეს იყო მწვრთნელის გულწრფელი სიყვარული საკუთარი გუნდისა და ქვეყნის მიმართ.

სწორედ ასეთი დამოკიდებულებით შეიცვალა არგენტინის ეროვნული ნაკრები.

რამდენიმე წელიწადში გუნდმა უდიდესი ტრანსფორმაცია განიცადა — გასახდელიდან, სადაც ადრე უნდობლობა, კონფლიქტები და გაუგებრობა სუფევდა, ჩამოყალიბდა კოლექტივი, რომელიც ურთიერთნდობაზე, ერთიანობასა და საერთო მიზანზე დგას.

ასე იქმნება დიდი გუნდები — არა მხოლოდ ტაქტიკური სქემებითა და ვარსკვლავი ფეხბურთელებით, არამედ ძლიერი კოლექტივით, ურთიერთპატივისცემითა და ისეთი ატმოსფეროთი, რომელიც ყველაზე რთულ მომენტშიც გამარჯვების რწმენას ინარჩუნებს.