ჰეტერები – განათლებული და თავისუფალი ქალები ძველ საბერძნეთში

ძველ საბერძნეთში ქალის სოციალური როლი მკაცრად იყო განსაზღვრული. განსაკუთრებით მაღალი ფენის ოჯახების ქალები თითქმის ყოველთვის უსაქმურ, ჩაკეტილ ცხოვრებას ეწეოდნენ. მათთვის „საპატიო“ გართობა სამკაულების თვალიერება და საოჯახო ნივთებზე ზრუნვა იყო.

სწავლა-განათლება არ ეძლეოდათ, საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მონაწილეობას ვერ და არ იღებდნენ, საკუთარი ჩვილების გამოსაკვებადაც კი რძის მონებს იყენებდნენ, ჩვევა, რომელიც იმდროინდელ ელიტარულ ოჯახებში ჩვეულებრივ ამბად ითვლებოდა.

თუმცა არსებობდა სხვა კატეგორიის ქალებიც, ისინი, ვინც ამ ჩარჩოში ჩასმას არ ეგუებოდნენ. ასეთებს ჰეტერებს უწოდებდნენ.

ვინ იყვნენ ჰეტერები? ჰეტერები ძველ საბერძნეთში გამორჩეული ფენა იყო – ქალები, რომლებმაც აირჩიეს განათლება, დამოუკიდებლობა და ინტელექტუალური თავისუფლება.

მათი ძირითადი ნიშნები იყო: უმაღლესი განათლება – კითხულობდნენ, წერდნენ, ლაპარაკობდნენ რამდენიმე ენაზე;

ქალისთვის დაუჯერებელი დამოუკიდებლობა – ცხოვრობდნენ საკუთარი სურვილის მიხედვით, ხშირად საკუთარ სახლშიც;

ისინი საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მონაწილეობდნენ, ფილოსოფოსებთან, მხედართმთავრებთან და მმართველებთან ერთ წრეში იყვნენ;

იშვიათად ქორწინდებოდნენ, რადგან „ცუდ ცოლებად“ მიიჩნეოდნენ: ზედმეტად ჭკვიანები, თავისუფლები და დამოუკიდებლები.

ჰეტერები ხშირად ჰყავდათ მდიდარ მფარველებს, რომლებიც მათ მხარდაჭერას და უსაფრთხოებას უზრუნველყოფდნენ. ისინი პატივცემულნი იყვნენ არა მარტო თავიანთი სილამაზით, არამედ გონებით, განათლებულობითა და საუბრების ოსტატობით.

ხშირად ჰეტერებს ადარებენ იაპონელ გეიშებს – კულტურულ, ინტელექტუალურ და ესთეტიკურ თანამგზავრებს. თუმცა განსხვავებით გეიშებისგან, ჰეტერებს ასევე შეეძლოთ ეროტიკული ურთიერთობების ქონაც მაშინ, როდესაც თავად გადაწყვეტდნენ.

ჰეტერები ერთობლიობაში ქმნიდნენ მნიშვნელოვან კულტურულ ფენას, მაგრამ ზოგი მათგანი ისტორიაშიც შევიდა, მაგალითად, ჰერპილისი.

ჰერპილისი იყო ფილოსოფოს არისტოტელეს საყვარელი ქალი და მისი ვაჟის, ნიკომაქეს დედა.

არისტოტელე მას განსაკუთრებული სითბოთი მოიხსენიებდა და სიკვდილამდეც კი მისი ბედნიერი ცხოვრების უზრუნველსაყოფად ზრუნავდა.

ტაისი ათენელი

თავისი დროის გამორჩეული ჰეტერა, ტაისი გახდა. ალექსანდრე მაკედონელის საყვარელი ქალი, მოგვიანებით კი ეგვიპტის ფარაონის პტოლემე I სოტერის მეუღლე. ის მონაწილეობდა ისტორიულ კამპანიებში, იყო ალექსანდრეს უახლოესი გარემოცვის წევრი და გავლენიანი პოლიტიკური ფიგურა.

ჰეტერები უნიკალურ ფენომენს წარმოადგენდნენ იმ ეპოქაში, სადაც ქალთა უმეტესობას განათლებასა და თვითრეალიზაციაზე ოცნებაც კი არ შეეძლო.

მათი არსებობა იყო გაბედული ნაბიჯი საზოგადოებრივ სტერეოტიპებზე ქალის, როგორც დამოუკიდებელი და აზროვნებაშეკავშირებული არსების აღიარებისკენ.

ჰეტერები იყვნენ:

– პირველი ქალები, რომლებიც სწავლობდნენ ფილოსოფიას,

– პირველები, ვინც თავად ირჩევდნენ პარტნიორს,

– პირველები, ვინც მამაკაცებთან ერთად მონაწილეობდნენ საუბრებში, სადილებსა, დებატებში,

– პირველები, ვინც საკუთარ ცხოვრებაზე თავად იღებდნენ გადაწყვეტილებებს.

მარტივი სიტყვებით რომ ვთქვათ, ისინი იყვნენ თავისუფალი ქალები მსოფლიო ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე უძველეს ცივილიზაციაში.