Homo Naledi: გადაშენებული ჰომინიდი
შეარყია თუ არა ერთმა აღმოჩენამ მთელი ჩვენი ევოლუციური ისტორია?
აფრიკის გულში, სამხრეთ აფრიკის „ამომავალი ვარსკვლავის“ (Rising Star) გამოქვაბულების ლაბირინთებში აღმოჩენილი Homo naledi ადამიანის ევოლუციის ნიშაში ერთ-ერთი ყველაზე დამაბნეველი და ამავდროულად, ყველაზე მომხიბვლელი სახეობაა.
ვინ იყო Homo naledi?
ეს არის გადაშენებული ჰომინიდი, რომელიც 335 000–236 000 წლის წინ ცხოვრობდა პრაქტიკულად თანამედროვე ადამიანის ეპოქაში. თუმცა მას ჰქონდა ფიზიკური და ქცევითი ნიშნების ისეთი ნაზავი, რომელიც სრულიად არღვევს ჩვენს წარმოდგენებს ევოლუციის „სწორი ხაზის“ შესახებ.
პატარა ტვინი – მისი ტვინი ზომით ფორთოხალს ემსგავსებოდა (465–610 სმ³) — უფრო ახლოს შიმპანზესა და Australopithecus-თან, ვიდრე სხვა Homo სახეობებთან.
თანამედროვე ფეხები – მას შეეძლო სრულად ორ ფეხზე სიარული, თანამედროვე ადამიანის მსგავსად. ეს ბიომექანიკურად ურთულესი უნარია, რომელსაც პატარა ტვინის მქონე არსებას ნაკლებად მიუკუთვნებდნენ.
პრიმიტიული ხელები – მისი თითები მოხრილი იყო. აშკარა ადაპტაცია ხეებზე ცოცვისთვის და ხელის ძლიერი მოჭერისთვის.
ნამარხები აღმოჩნდა გამოქვაბულის იმ ნაწილში, სადაც მისვლა უკიდურესად რთულია: ვიწრო, სიბნელით სავსე, სანგრისებური სივრცე. ასე შემთხვევით აღარავინ ხვდება.
აქედან გაჩნდა ორი მთავარი ჰიპოთეზა:
ვარაუდი #1: განზრახ დაკრძალვა?
ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ Homo naledi-ს, მიუხედავად პატარა ტვინისა, შეეძლო მკვდრების მიზანმიმართული მოთავსება გამოქვაბულის პალატებში.
თუ ეს დადასტურდება, ეს იქნება საოცარი აღმოჩენა:
განზრახ დაკრძალვა, ერთი უმნიშვნელოვანესი სიმბოლური ქცევა, შეიძლება დამახასიათებელი ყოფილიყო ისეთი არსებისთვის, რომელსაც დიდი ტვინი არ ჰქონდა.
ვარაუდი #2: კედლის გრავირებები?
პალატებში აღმოჩენილია ნაკაწრები და მოჩუქურთმებული ხაზები, რომლებიც ძალიან ჰგავს მიზანმიმართულ გრავირებებს.
ეს შეიძლება ნიშნავდეს: სიმბოლური აზროვნება განვითარებული იყო ბევრად უფრო ადრეც, ვიდრე მივიჩნევდით.
ევოლუცია არ არის პროგრესის ერთი სწორი ხაზი „პრიმიტივიდან მოწინავემდე“. პატარა ტვინი არ გამორიცხავს რთულ ქცევებსა და სიმბოლურ აზროვნებას. ადამიანის ევოლუცია ბევრად უფრო მრავალფეროვანია, ვიდრე ტრადიციულად წარმოგვედგინა. ეს სახეობა ფაქტობრივად გვაიძულებს თავიდან განვსაზღვროთ, ვინ შეიძლება იყოს „ადამიანი“ და რას ნიშნავს „ინტელექტი“.
Homo naledi არის ცოცხალი მტკიცებულება იმისა, რომ კაცობრიობის ისტორია გაცილებით რთული და მოულოდნელი იყოს. ის ანგრევს იდეას, რომ მხოლოდ დიდი ტვინი განსაზღვრავს აზროვნებასა და სიმბოლურ ქცევას.
