შევრა კადიშა – ებრაული დაკრძალვის წმინდა ტრადიციის მცველი

შევრა კადიშა (ებრაულად: Chevra Kadisha, חֶבְרָא קַדִּישָׁא) ნიშნავს „წმინდა საზოგადოებას“ ან „წმინდა საძმოს“. ეს არის მოხალისეთა ან სპეციალურად მომზადებულ ადამიანთა ჯგუფი, რომელიც ებრაულ თემებში გარდაცვლილთა დაკრძალვის რელიგიური წესების შესრულებაზე ზრუნავს. მათი მოვალეობაა უზრუნველყოფა, რომა ებრაელების ცხედრები ებრაული ტრადიციის მიხედვით მომზადდეს დასამარხად და დაცული იყოს შეურაცხყოფისაგან. XIX საუკუნეში მოიპოვა „დამკრძალავი საზოგადოების“ თანამედროვე გაგება.

ისტორია

შევრა კადიშას ტრადიცია შუა საუკუნეებში ჩამოყალიბდა, თუმცა მისი ფესვები გაცილებით ძველ ებრაულ რელიგიურ პრაქტიკას უკავშირდება. საუკუნეების განმავლობაში მსოფლიოს თითქმის ყველა ებრაულ თემს ჰყავდა საკუთარი შევრა კადიშა, რომელიც საზოგადოების ერთ-ერთ ყველაზე პატივსაცემ ინსტიტუტად ითვლებოდა.

ებრაული ტრადიციის მიხედვით, გარდაცვლილზე ზრუნვა განსაკუთრებული სიკეთეა, რადგან ეს არის ქველმოქმედება, რომლის სანაცვლოდ გარდაცვლილი ადამიანს მადლობას ვეღარ გადაუხდის. სწორედ ამიტომ ამ მსახურებას „ჭეშმარიტ სიკეთეს“ (Chesed Shel Emet) უწოდებენ.

მთავარი მოვალეობები

შევრა კადიშას წევრები ასრულებენ რამდენიმე მნიშვნელოვან რელიგიურ მოვალეობას:

• გარდაცვლილის სხეულის პატივისცემით მოვლა.
• ტაჰარას (Tahara) — სხეულის რიტუალური განბანა და განწმენდა.
• გარდაცვლილის სპეციალურ თეთრ სამოსში (ტახრიხიმი) შემოსვა.
• ფსალმუნებისა და ლოცვების კითხვა დაკრძალვამდე.
• დახმარება ოჯახისთვის დაკრძალვის ორგანიზებაში.
• დაკრძალვის ყველა რელიგიური წესის დაცვა.

ტაჰარა — რიტუალური განწმენდა

ტაჰარა შევრა კადიშას ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რიტუალია. პროცესი ტარდება განსაკუთრებული პატივისცემითა და სიჩუმით. სხეული იბანება, შემდეგ კი სიმბოლურად იწმინდება სუფთა წყლით. ამის შემდეგ გარდაცვლილს აცმევენ უბრალო თეთრ სამოსს, რომელიც სიმდაბლესა და ღმერთის წინაშე ყველა ადამიანის თანასწორობას გამოხატავს.

დაკრძალვის ტრადიციები

იუდაიზმში დაკრძალვა, როგორც წესი, სიკვდილიდან რაც შეიძლება მალე ტარდება, ხშირად 24 საათის განმავლობაში, თუ ამას კანონი და გარემოებები ხელს უწყობს.

ტრადიციულად:

• კუბო მაქსიმალურად უბრალოა და ხშირად მთლიანად ხისგან მზადდება.
• არ გამოიყენება ძვირადღირებული დეკორაციები.
• ყურადღება გამახვილებულია გარდაცვლილის პატივისცემაზე და არა გარეგნულ ფუფუნებაზე.

წევრობა

შევრა კადიშას წევრები, როგორც წესი, მოხალისეები არიან. მამაკაცები ემსახურებიან გარდაცვლილ მამაკაცებს, ხოლო ქალები — გარდაცვლილ ქალებს. ეს ტრადიცია პირადი ღირსებისა და მოკრძალების დაცვას ემსახურება.

წევრები გადიან სპეციალურ მომზადებას, რადგან რიტუალები მკაცრი რელიგიური წესების მიხედვით სრულდება.

თანამედროვე როლი

დღეს შევრა კადიშა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში მოქმედებს, მათ შორის:

• ისრაელში;
• აშშ-ში;
• კანადაში;
• დიდ ბრიტანეთში;
• საფრანგეთში;
• არგენტინაში;
• ავსტრალიასა და სხვა ქვეყნებში, სადაც ებრაული თემები ცხოვრობენ.

ორგანიზაციები თანამშრომლობენ სინაგოგებთან, სასაფლაოებთან და ადგილობრივ ებრაულ თემებთან, რათა ყველა მსურველს ტრადიციული ებრაული დაკრძალვის შესაძლებლობა ჰქონდეს.

შევრა კადიშა და ებრაული დაკრძალვის ტრადიცია საქართველოში

საქართველოში მცხოვრები ებრაული თემი საუკუნეების განმავლობაში საკუთარი რელიგიური ტრადიციების ერთგული იყო, მათ შორის დაკრძალვის წესებისაც. განსაკუთრებით თბილისში, ქუთაისში, ონსა და სხვა ქალაქებში მოქმედებდა შევრა კადიშა, რომლის წევრები გარდაცვლილს იუდაიზმის კანონების სრული დაცვით ამზადებდნენ დაკრძალვისთვის. ფოტოზე, რომელიც სავარაუდოდ 1980-იან წლებშია გადაღებული, ასახულია სწორედ ასეთი ტრადიციული ებრაული დაკრძალვის პროცესი საქართველოში. როგორც ჩანს, გარდაცვლილი სპეციალურ თეთრ სუდარაშია გახვეული, ხოლო დაკრძალვის რიტუალს შევრა კადიშას წევრები ან თემის წარმომადგენლები ასრულებენ. მსგავსი კადრები მოწმობს, რომ საბჭოთა პერიოდში, მიუხედავად რელიგიური შეზღუდვებისა, საქართველოს ებრაული თემი შეძლებისდაგვარად ინარჩუნებდა მრავალსაუკუნოვან დაკრძალვის ტრადიციებს და გარდაცვლილებს იუდაიზმის წესების შესაბამისად აცილებდა უკანასკნელ გზაზე.

ხშირად გავრცელებული მცდარი წარმოდგენები

ზოგჯერ ინტერნეტში შევრა კადიშას შესახებ სხვადასხვა შეთქმულების თეორია ვრცელდება. რეალურად, ეს ორგანიზაციები ძირითადად რელიგიურ და საქველმოქმედო საქმიანობას ეწევიან და მათი მთავარი მიზანი გარდაცვლილთა ღირსეულად დაკრძალვაა. ისტორიულად ისინი არ წარმოადგენენ საიდუმლო საზოგადოებებს და მათი საქმიანობა ებრაული რელიგიური ტრადიციების დაცვას ემსახურება.

დასკვნა

შევრა კადიშა ებრაული საზოგადოების ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე პატივსაცემი ინსტიტუტია. მისი წევრები უზრუნველყოფენ, რომ გარდაცვლილს რელიგიური კანონებისა და ტრადიციების სრული დაცვით, ღირსეულად და პატივისცემით მოეპყრონ. მიუხედავად იმისა, რომ მათი საქმიანობა საზოგადოებისთვის ყოველთვის თვალსაჩინო არ არის, ებრაულ კულტურასა და რელიგიურ ცხოვრებაში შევრა კადიშას განსაკუთრებული ადგილი უკავია.