ლევან ცაგურია: ადამიანი, რომელმაც შორეულ იაპონიაში საქართველოს სახელი გაიტანა
თანამედროვე ქართული სპორტის ისტორიაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია ლევან ცაგურიას, ადამიანს, რომელმაც შორეულ იაპონიაში საქართველოს სახელი გაიტანა და სრულიად უცხო კულტურის უძველეს ტრადიციაში, სუმოში, წარუშლელი კვალი დატოვა. იგი ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილია შიკონათი (საბრძოლო სახელით) „კოკაი ფუტოში“, რაც იაპონურად „შავ ზღვას“ ნიშნავს. ეს სახელი სიმბოლურად მის წარმომავლობას უკავშირდება, რადგან ლევანი 1981 წლის 10 მარტს, შავი ზღვის სანაპიროზე, ქალაქ სოხუმში დაიბადა. მისი ცხოვრების გზა ბავშვობიდანვე რთული და გამოწვევებით სავსე აღმოჩნდა; აფხაზეთის ომის დაწყების შემდეგ, 1992 წელს, მის ოჯახს იძულებით მოუწია მშობლიური სახლის დატოვება და თბილისში გადასვლა, სადაც ლევანი დევნილობის მძიმე პირობებში იზრდებოდა. მიუხედავად სიძნელეებისა, სპორტული ოჯახის შვილმა — მამა თავისუფალი სტილით მოჭიდავე იყო — ადრეული ასაკიდანვე გამოავლინა ინტერესი ჭიდაობის მიმართ და საქართველოს სპორტის აკადემიაში ჩაირიცხა.
მისი კარიერული გარდატეხა 2001 წელს მოხდა, როდესაც გერმანიაში, ქალაქ რიზაში გამართულ სამოყვარულო სუმოს მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობისას, იაპონური კლუბების ყურადღება მიიპყრო. ტოკიოში ჩასვლისთანავე ლევანი „ოიტეკაძეს“ სკოლას (ჰეია) შეუერთდა და პროფესიულ სუმოში პირველი ნაბიჯები გადადგა. მისი დებიუტი 2001 წლის მაისში შედგა და სწორედ ამ დროიდან დაიწყო მისი თავბრუდამხვევი აღმავლობა. კოკაიმ მალევე დაამტკიცა, რომ უბრალო ახალბედა არ იყო; მან ქვედა დივიზიონები ელვის სისწრაფით გაიარა, მოიგო რა ჯონიდანისა და სანდანმეს ჩემპიონატები სრული უპირატესობით (7-0 ბალანსით). მისი პროგრესი იმდენად სწრაფი იყო, რომ დებიუტიდან სულ რაღაც 16 ტურნირში მან უმაღლეს დივიზიონს, მაკუუჩის მიაღწია. 2004 წლის იანვარში ის გახდა პირველი ქართველი და, რაც მთავარია, პირველი ევროპელი ისტორიაში, რომელიც სუმოს ელიტარულ დივიზიონში აღზევდა. ამ ფაქტმა იაპონურ მედიასა და გულშემატკივრებში დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია, რადგან მანამდე სუმოში უცხოელთა დომინაცია ძირითადად ჰავაელებითა და მონღოლებით შემოიფარგლებოდა.
მაკუუჩიში გადასვლის შემდეგ კოკაი სტაბილურ და ანგარიშგასაწევ ძალად ჩამოყალიბდა. მისი სტილი ძირითადად ძალისმიერ მიწოლასა და მოწინააღმდეგის დოჰიოდან გაყვანას (ოში-ზუმო) ეფუძნებოდა, თუმცა ის ასევე კარგად იყენებდა ხელებით ბრძოლის ტექნიკას. 2006 წლის სექტემბერში ლევან ცაგურიამ კარიერის პიკს მიაღწია და „კომუსუბის“ წოდება მოიპოვა, რაც სანიაკუს (ჩემპიონთა კატეგორიის) რანგს განეკუთვნება. მისი კარიერის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ მომენტებად ითვლება ლეგენდარულ იოკოძუნა (დიადი ჩემპიონი) ასაშორიუსთან გამარჯვებები. კოკაიმ ორჯერ შეძლო დაუმარცხებელი მონღოლი ჩემპიონის დამარცხება, რითაც ორი „კინბოში“ (ოქროს ვარსკვლავი) დაიმსახურა — ეს არის უდიდესი პატივი მაეგაშირას რანგის სუმოისტისთვის. გარდა ამისა, მას ორჯერ აქვს მიღებული „კანტო-შო“ — სპეციალური პრიზი მებრძოლი სულისა და ბრძოლის ჟინისთვის.
წლების განმავლობაში კოკაი ქართული დროშის ქვეშ ღირსეულად იცავდა თავისი ქვეყნის ღირსებას, თუმცა პროფესიულმა სპორტმა თავისი დაღი დაასვა მის ჯანმრთელობას. მუდმივმა ტრავმებმა — განსაკუთრებით კისრის, იდაყვებისა და მუხლების დაზიანებებმა — თანდათან შეასუსტა მისი შედეგები. მიუხედავად იმისა, რომ ის ბოლომდე იბრძოდა და არასდროს ნებდებოდა, 2012 წლის სექტემბერში ლევან ცაგურიამ ოფიციალურად გამოაცხადა კარიერის დასრულების შესახებ (ინტაი). მან სუმოში 11 წელი გაატარა, ჩაატარა 900-ზე მეტი ორთაბრძოლა და დააგროვა 446 გამარჯვება. მისი წასვლა იაპონიაში დიდი პატივისცემით აღინიშნა. 2013 წლის თებერვალში ტოკიოში, „რიოგოკუ კოკუგიკანში“ გაიმართა მისი თმის შეჭრის საზეიმო ცერემონიალი (დანპაცუ-შიკი), რომელსაც უამრავი გულშემატკივარი და სუმოს სამყაროს ვარსკვლავები ესწრებოდნენ, მათ შორის ორი იოკოძუნა — ჰაკუჰო და ჰარუმაფუჯი.
კარიერის დასრულების შემდეგ ლევან ცაგურია სამშობლოს არ ჩამოშორებია და აქტიურად ჩაება ქართული სუმოს განვითარების საქმეში. ის დაბრუნდა საქართველოში და გარკვეული პერიოდის განმავლობაში საქართველოს სუმოს ფედერაციის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა. მისი უდიდესი დამსახურებაა ის, რომ მან გზა გაუკვალა მომავალ თაობებს; სწორედ კოკაის წარმატებამ მისცა სტიმული ისეთ სპორტსმენებს, როგორებიც არიან ტოჩინოშინი (ლევან გორგაძე) და გაგამარუ (თეიმურაზ ჯუღელი), ეცადათ ბედი ამ ურთულეს სპორტში. დღეს ლევან ცაგურია აღიარებულია როგორც პიონერი, რომელმაც პატარა კავკასიური ქვეყანა სუმოს გლობალურ რუკაზე მონიშნა და ათასობით იაპონელს შეაყვარა საქართველო. მისი ისტორია არის მაგალითი იმისა, თუ როგორ შეიძლება შრომისმოყვარეობით, მიზანდასახულობითა და მებრძოლი სულით უცხო გარემოში უდიდესი მწვერვალების დაპყრობა.
